|
ATATÜRK'ÜN HAYATI:
Bu seyehatten sonra hastalandi.
Viyana ve Karisbad'a giderek tedavi
oldu. 15 Agustos 1918'de Halep'e 7.
Ordu Komutani olarak döndü. Bu
cephede Ingiliz kuvvetlerine karsi
basarili savunma savaslari yapti.
Mondros Mütarekesi'nin
imzalanmasindan bir gün sonra, 31
Ekim 1918'de Yildirim Ordulari Grubu
Komutanligina getirildi. Bu ordunun
kaldirilmasi üzerine 13 Kasim
1918'de Istanbul'a gelip Harbiye
Nezâreti'nde (Bakanliginda) göreve
basladi.
Mondros Mütarekesi'nden sonra Itilaf
Devletleri'nin Osmanli ordularini
isgale baslamalari üzerine; Mustafa
Kemal 9. Ordu Müfettisi olarak 19
Mayis 1919'da Samsun'a çikti. 22
Haziran 1919'da Amasya'da
yayimladigi genelgeyle "Milletin
istiklâlini yine milletin azim ve
kararinin kurtaracagini " ilan edip
Sivas Kongresi'ni toplantiya
çagirdi. 23 Temmuz - 7 Agustos 1919
tarihleri arasinda Erzurum, 4 - 11
Eylül 1919 tarihleri arasinda da
Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanin
kurtulusu için izlenecek yolun
belirlenmesini sagladi. 27 Aralik
1919'da Ankara'da heyecanla
karsilandi. 23 Nisan 1920'de Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nin açilmasiyla
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasi
yolunda önemli bir adim atilmis
oldu. Meclis ve Hükümet Baskanligina
Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük
Millet Meclisi, Kurtulus Savasi'nin
basariyla sonuçlanmasi için gerekli
yasalari kabul edip uygulamaya
basladi.
Türk Kurtulus Savasi 15 Mayis
1919'da Yunanlilarin Izmir'I isgali
sirasinda düsmana ilk kursunun
atilmasiyla basladi. 10 Agustos 1920
tarihinde Sevr Antlasmasi'ni
imzalayarak aralarinda Osmanli
Imparatorlugu'nu paylasan I. Dünya
Savasi'nin galip devletlerine karsi
önce Kuvâ-yi Milliye adi verilen
milis kuvvetleriyle savasildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli
orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu
bütünlesmesini saglayarak savasi
zaferle sonuçlandirdi.
Mustafa Kemal yönetimindeki Türk
Kurtulus Savasinin önemli asamalari
sunlardir:
• Sarikamis (20 Eylül 1920), Kars
(30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasim
1920) kurtarilisi.
• Çukurova, Gazi Antep, Kahraman
Maras Sanli Urfa savunmalari (1919-
1921)
• I. Inönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)
• II. Inönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan
1921)
• Sakarya Zaferi (23 Agustos-13
Eylül 1921)
• Büyük Taarruz, Baskomutan Meydan
Muhaberesi ve Büyük Zafer (26
Agustos 9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül
1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi
Mustafa Kemal'e Maresal rütbesi ve
Gazi unvanini verdi. Kurtulus
Savasi, 24 Temmuz 1923'te imzalanan
Lozan Antlasmasi'yla sonuçlandi.
Böylece Sevr Antlasmasi'yla
paramparça edilen, Türklere 5-6 il
büyüklügünde vatan birakilan Türkiye
topraklari üzerinde ulusal birlige
dayali yeni Türk devletinin
kurulmasi için hiçbir engel kalmadi.
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin
açilmasiyla Türkiye Cumhuriyeti'nin
kurulusu müjdelenmistir. Meclisin
Türk Kurtulus Savasi'ni basariyla
yönetmesi, yeni Türk devletinin
kurulusunu hizlandirdi. 1 Kasim
1922'de hilâfet ve saltanat
birbirinden ayrildi, saltanat
kaldirildi. Böylece Osmanli
Imparatorlugu'yla yönetim baglari
koparildi. 29 Ekim 1923'te
Cumhuriyet idaresi kabul edildi,
Atatürk oybirligiyle ilk
cumhurbaskani seçildi. 30 Ekim 1923
günü Ismet Inönü tarafindan
Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu.
Türkiye Cumhuriyeti, "Egemenlik
kayitsiz sartsiz milletindir" ve
"Yurtta baris cihanda baris"
temelleri üzerinde yükselmeye
basladi.
Soyadi Kanunu geregince, 24 Kasim
1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e
"Atatürk" soyadi verildi.
Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Agustos
1923 tarihlerinde TBMM Baskanligina
seçildi. Bu baskanlik görevi,
Devlet-Hükümet Baskanligi
düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yilinda
Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk
ilk cumhurbaskani seçildi. Anayasa
geregince dört yilda bir
cumhurbaskanligi seçimleri
yenilendi. 1927,1931, 1935
yillarinda TBMM Atatürk'ü yeniden
cumhurbaskanligina seçti.
|
